banner

Βαλβιδοπάθειες

Οι φυσιολογικές βαλβίδες είναι λεπτές και λείες και ο ρόλος τους είναι να κατευθύνουν το αίμα στις κοιλότητες της καρδιάς. Με την πάροδο του χρόνου όμως, οι πτυχές τους μπορεί να παχυνθούν και να γίνουν δύσκαμπτες, με αποτέλεσμα να είναι πιο δύσκολο να ανοίξουν (στένωση) ή να κλείσουν τελείως (ανεπάρκεια). 

Εκ γενετής ανωμαλίες, λοιμώξεις και ρευματικός πυρετός επίσης προσβάλλουν τις βαλβίδες και πιο συχνά την αορτική και την μιτροειδή.
Οι προσβεβλημένες βαλβίδες δυσχεραίνουν το έργο της καρδιάς και μπορεί να προκαλέσουν αρρυθμίες ή και θρόμβους μέσα στην καρδιά.
Η πρόπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας γνωστή και ως μυξωματώδης εκφύλιση ή σύνδρομο του Barlow, είναι η πιο συχνή αιτία ανεπάρκειας μιτροειδούς στο δυτικό κόσμο, με συχνότητα εμφάνισης 2,5% - 5% στο γενικό πληθυσμό. Η πρόπτωση της μιτροειδούς είναι συχνότερη στις νεαρές γυναίκες αλλά η ανάγκη για χειρουργική αντιμετώπιση αυξάνει ανάλογα με την ηλικία και κυρίως σε άντρες άνω των 50 ετών.
Η πρόπτωση της μιτροειδούς είναι πρωταρχικά νόσος των γλωχίνων οι οποίες παχύνονται και αποκτούν περίσσεια ιστού. Η αύξηση της επιφάνειας των γλωχίνων δημιουργεί πρόπτωση στον αριστερό κόλπο κατά τη διάρκεια της συστολής. Οι τενόντιες χορδές επιμηκύνονται και λεπταίνουν εξαιτίας των παθολογικά υψηλών δυνάμεων που τους ασκούνται λόγω της αύξησης του μεγέθους των γλωχίνων. Έτσι γίνονται επιρρεπείς σε ρήξη. Επίσης ο δακτύλιος της μιτροειδούς διευρύνεται και μπορεί να διπλασιαστεί ή και να τριπλασιαστεί σε μέγεθος. Οι θηλοειδείς μύες επιμηκύνονται. Ιστολογικά υπάρχει βλάβη στο συνδετικό ιστό των γλωχίνων και αντικατάστασή τους από μυξωματώδες υλικό.
Ασθενείς συμπτωματικοί με σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια μιτροειδούς εξαιτίας πρόπτωσης πρέπει να αντιμετωπίζονται χειρουργικά με πλαστική μιτροειδούς βαλβίδας. Το ίδιο ισχύει και για ασθενείς με σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια μιτροειδούς και δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας.
Ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή πρόσφατης έναρξης σε υπόβαθρο χρόνιας ανεπάρκειας μιτροειδούς έχουν ένδειξη χειρουργικής αντιμετώπισης. Οι πιθανότητες απινίδωσης και επαναφοράς του φλεβοκομβικού ρυθμού είναι υψηλές αν η κολπική μαρμαρυγή είναι εγκατεστημένη για μικρότερο διάστημα των έξι μηνών.
Ασθενείς με σημαντικού βαθμού ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας εξαιτίας πρόπτωσης μπορούν να υποβληθούν είτε σε πλαστική είτε σε αντικατάσταση της βαλβίδας.
Η πλαστική έχει σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα όσον αφορά στην εγχειρητική θνητότητα, νοσηρότητα και μακροχρόνια επιβίωση. Η πιθανή εξήγηση είναι ότι η πλαστική επέμβαση διατηρεί τη γεωμετρία και τη λειτουργικότητα της αριστερής κοιλίας πιο κοντά στο φυσιολογικό.  Κατά την πλαστική, η μιτροειδής βαλβίδα παραμένει στη θέση της και επισκευάζεται, ενώ αντίθετα κατά την αντικατάσταση αφαιρείται και αντικαθίσταται από μια προσθετική βαλβίδα. 
Η αντικατάσταση μπορεί να γίνει με δύο τρόπους. Η κλασική μέθοδος και πιο διαδεδομένη ακόμη και σήμερα, είναι η πλήρης εκτομή των γλωχίνων της βαλβίδας και των τενόντιων χορδών. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την αλλαγή του σχήματος της αριστερής κοιλίας σε σφαιρικό από το φυσιολογικό ελλειψοειδές και την αποσύνδεση των θηλοειδών μυών από τη συστολική λειτουργία της αριστερής κοιλίας. Από το 1964 όμως είναι γνωστό ότι η αντικατάσταση της μιτροειδούς βαλβίδας με διατήρηση των γλωχίνων και του υποβαλβιδικού μηχανισμού έχει καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με την κλασική τεχνική.
Περίπου 99% των περιπτώσεων ανεπάρκειας μιτροειδούς οφειλομένης σε πρόπτωση  (μυξωματώδη εκφύλιση), ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια, ιδιοπαθή διατατική μυοκαρδιοπάθεια, βαλβιδική διατατική μυοκαρδιοπάθεια μπορούν να αντιμετωπισθούν με επισκευή (πλαστική) μιτροειδούς. Η χειρουργική ομάδα του κ. Α. Πίτση εφαρμόζει τις παραπάνω τεχνικές με εξαιρετικά αποτελέσματα από το 1998. 
Παράλληλα με τις επισκευές (πλαστικές) μιτροειδούς βαλβίδας, εφαρμόζονται και οι επισκευές αορτικής βαλβίδας σε ασθενείς που πάσχουν από μυξωματώδη εκφύλιση αυτών των βαλβίδων ή από ανευρύσματα της ρίζας της αορτής. Οι επεμβάσεις αυτές γίνονται με επανεμφύτευση της βαλβίδας του ασθενούς σε ένα σωληνωτό μόσχευμα (επέμβαση κατά David). Με αυτόν τον τρόπο ο ασθενής διατηρεί την φυσική του βαλβίδα και δεν χρειάζεται η δια βίου λήψη αντιπηκτικής αγωγής που απαιτεί η χρήση της μεταλλικής βαλβίδας. 
Οι επεμβάσεις επισκευής βαλβίδων είναι δυνατές εφόσον οι βαλβίδες δεν είναι επασβεστωμένες σε μεγάλο βαθμό. Βαριά επασβέστωση των βαλβίδων οδηγεί στην αντικατάστασή τους  με προσθετική βαλβίδα. 
Ας σημειωθεί ότι δεν υπάρχει κανένας περιορισμός από κανέναν ασφαλιστικό φορέα όσον αφορά την προμήθεια των βαλβίδων (μηχανικών, βιολογικών, ανθρώπινων) και έτσι ο χειρουργός έχει την άνεση να διαλέξει, σύμφωνα με την εμπειρία του, την πλέον κατάλληλη για τον κάθε ασθενή.
Διαδερμική τοποθέτηση αορτικής βαλβίδας

Παρόλο που η συμβατική χειρουργική θεραπεία αντικατάστασης της αορτικής βαλβίδας παρέχει εξαιρετικά και διαρκή αποτελέσματα σε αρκετούς ασθενείς, η προχωρημένη ηλικία και άλλα σοβαρά συνοδά νοσήματα μπορούν να αυξήσουν την επικινδυνότητα της χειρουργικής μεθόδου. Επιπλέον, η συντηρητική θεραπεία της στένωσης της αορτικής βαλβίδας έχει βαριά πρόγνωση. Αυτά τα δεδομένα οδήγησαν στην ανάπτυξη νέων εναλλακτικών τεχνικών ελάχιστης επεμβατικότητας (minimally invasive techniques), όπως η διαδερμική τοποθέτηση αορτικής βαλβίδας, για τη θεραπεία ασθενών υψηλού κινδύνου. Η προσθετική βαλβίδα προωθείται μέσω μικρής τομής στο θώρακα, χωρίς τη χρήση εξωσωματικής κυκλοφορίας.  Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ταχεία κινητοποίηση του ασθενούς και την ελάττωση του χρόνου νοσηλείας.
Η τοποθέτηση της προσθετικής αορτικής βαλβίδας (Edwards SAPIEN) γίνεται από την κορυφή της αριστεράς κοιλίας και αποτελεί λύση για ασθενείς που έως τώρα θεωρούνταν ανεγχείρητοι. Ενδείκνυται δε σε ασθενείς με συμπτωματική στένωση αορτικής βαλβίδας που χρήζουν αντικατάστασης της εν λόγω βαλβίδας αλλά διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εγχειρητικής θνητότητας.
Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι οι σημερινές εξελίξεις στην καρδιοχειρουργική έχουν καταστήσει τις βαλβιδοπλαστικές και τις αντικαταστάσεις βαλβίδων πλέον ασφαλείς ενώ το αποτέλεσμα εξαρτάται κυρίως από το κλινικό στάδιο του ασθενή και την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας.
Οι ασθενείς με καρδιακή τεχνητή βαλβίδα χρειάζεται να βρίσκονται δια βίου σε αντιπηκτική αγωγή για την οποία απαιτείται στενή συνεργασία καρδιοπαθούς και καρδιολόγου, ώστε ο ασθενής  να βρίσκεται υπό συνεχή αντιθρομβοεμβολική προληπτική αντιπηκτική αγωγή.

Η βακτηριδιακή ενδοκαρδίτιδα είναι πολύ σοβαρή λοίμωξη των βαλβίδων ή και της εσωτερικής επιφάνειας της καρδιάς (ενδοκάρδιο).
Περισσότερο ευάλωτοι είναι οι ασθενείς με βαλβιδοπάθεια και όσοι έχουν υποβληθεί σε αντικατάσταση βαλβίδας.
Η λήψη αντιβιοτικών πριν από:
Κάθε οδοντιατρική πράξη
Κάθε επεμβατική πράξη που μπορεί να προκαλέσει τραύμα στους ιστούς (παροχέτευση αποστήματος, αμυγδαλεκτομή, κολονοσκόπηση, επέμβαση προστάτη, τοκετός, κλπ), 
μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο της λοίμωξης.
Τα συμπτώματα της ενδοκαρδίτιδος μπορεί να είναι ασαφή. Ενημερώστε τον γιατρό σας εάν έχετε πυρετό με ρίγος που δεν περνά μέσα σε δύο ή τρεις μέρες.
Φωτο μηχανική